• Meer weten
  • Nieuws
  • Nieuws
  • Contact
  • Contact

Home


Marokkaanse repressie neem toe in West-Sahara

01-07-2007

In VD Amok nummer 4 van 2005 is globaal de stand van zaken in het door Marokko bezette deel van West-Sahara en de vluchtelingenkampen, waar meer dan 180.000 Saharanen onder barre omstandigheden verblijven, uit de doeken gedaan. Vanaf begin 2005 is er het nodige gebeurd in West-Sahara. Marokko heeft een nieuw diplomatiek offensief ingezet om de illegale bezetting van West-Sahara internationaal erkend te krijgen. Daarnaast is de repressie van Saharanen in West-Sahara en Marokko de afgelopen maanden aanzienlijk toegenomen.

Diplomatiek offensief
In 1991 accepteerden de Democratische Arabische Republiek Sahara (DARS) en Marokko een VN-vredesplan dat voorzag in het houden van een referendum waarbij de Saharanen zich konden uitspreken over onafhankelijkheid van hun land. Daarnaast werd een staakt-het-vuren overeengekomen dat tot de dag van vandaag standhoudt. De Marokkaanse regering heeft sinds 1991 alles in het werk gesteld om het overeengekomen referendum te frustreren, bijvoorbeeld door Marokkaanse kolonisten gedwongen naar West-Sahara te laten verhuizen en te eisen dat zij mee mochten stemmen en door eindeloos bezwaar aan te tekenen tegen kieslijsten die door de VN werden aangedragen. Het resultaat van deze vertragingstactiek is dat het referendum nog steeds niet is gehouden.

In 2001 komt VN-afgezant James Baker met een vredesplan dat voor de Saharanen én de VN-Veiligheidsraad onacceptabel was en autonomie van West-Sahara onder Marokkaans gezag behelsde. In 2003 presenteerde Baker daarop een aangepast voorstel, dat in nauw overleg met Marokko was opgesteld. Dit voorstel hield in dat West-Sahara voor een periode van vijf jaar zou worden ingelijfd bij Marokko als autonome provincie en dat vervolgens een referendum over onafhankelijkheid zou worden georganiseerd waarin ook de Marokkaanse kolonisten konden meestemmen, een soort ‘Saharaanse Autoriteit’ naar Palestijns model. Tot veler verrassing ging de VN-Veiligheidsraad ditmaal akkoord met het vredesplan. De verrassing werd nog groter toen vervolgens Front Polisario, de bevrijdingsbeweging voor West-Sahara, eveneens akkoord ging. De climax volgde echter toen Marokko vervolgens begin 2004 aangaf definitief niet akkoord te gaan met het plan en weigerde om nog langer te praten over het Saharaanse zelfbeschikkingsrecht. De periode waarin Marokko lippendienst bewees aan het vredesplan van 1991, wordt hiermee definitief gesloten. Marokko leed hiermee een internationale diplomatieke nederlaag.

Vanaf 2005 heeft Marokko een nieuw diplomatiek offensief ingezet om de illegale bezetting van West-Sahara internationaal erkend te krijgen. Marokko biedt de Saharanen een beperkte autonomie aan in ruil voor een blijvend Marokkaans oppergezag. Hiermee wordt geprobeerd alsnog het vredesplan van Baker uit 2001 geaccepteerd te krijgen. De Marokkaanse regering denkt deze stap nu te kunnen maken omdat internationaal het idee leeft dat Marokko hard op weg is naar democratie. Deze democratisering gaat echter volledig voorbij aan de Saharanen, zoals hieronder zal blijken. Traditionele bondgenoten van Marokko, zoals Frankrijk en de Verenigde Staten, hebben enthousiast op het autonomieplan gereageerd. De voormalige Franse president Chirac noemde het plan in februari 2007 “constructief”. Marokkaanse diplomaten reizen de wereld af om overal de handen op elkaar te krijgen voor het unilaterale autonomieplan. Het Marokkaanse autonomieplan maakt echter geen kans van slagen omdat het internationale recht volledig wordt genegeerd. Front Polisario houdt dan ook vast aan het vredesplan van 1991, dat in overeenstemming met het internationale recht is opgesteld. In april 2007 heeft Front Polisario zijn zienswijze vervat in een alternatief vredesplan dat op internet kan worden geraadpleegd (zie bijvoorbeeld http://www.arso.org/PropositionFP100407.htm#en).

Tot nu toe zijn de internationale reacties op het Marokkaanse autonomieplan weinig enthousiast, met uitzondering van die van de bovengenoemde traditionele bondgenoten. Om het tij te doen keren speelt Marokko in op de angst voor terrorisme in het Westen door banden tussen Front Polisario en Al-Qaida te suggereren. Een opmerkelijke strategie aangezien Saharanen nog nooit betrokken zijn geweest bij terroristische aanvallen en Marokko tijdens de Koude Oorlog Front Polisario juist brandmerkte als een communistische beweging die erop uit was de Marokkaanse monarchie te vernietigen. De irritatie over de Marokkaanse houding lijkt toe te nemen in Europa. Zo heeft de koepel van Europese socialistische jongerenorganisaties, waar de Jonge Socialisten in de Partij van de Arbeid deel van uitmaken, het Marokkaanse plan als “eenzijdig, illegaal en antidemocratisch” van de hand gewezen. De Europese koepel van liberale jongerenorganisaties, waar de Jongerenorganisatie voor Vrijheid en Democratie (gelieerd aan de VVD) en de Jonge Democraten (gelieerd aan D66) volwaardige leden van zijn, heeft hier nog een schepje bovenop gedaan door in april 2007 de Europese Unie en alle Europese staten op te roepen de onafhankelijkheid van West-Sahara te erkennen. Daarnaast wordt de roep om erkenning van de West-Saharaanse onafhankelijkheid in met name Noorwegen, Zweden en Denemarken steeds luider, ook binnen partijen die deel uitmaken van de regerende coalitie. Helaas lijkt de Nederlandse politiek geen aanstalten te maken om West-Sahara hoger op de agenda te zetten.

Toenemende repressie
De afgelopen jaren heeft Marokko een grootschalig charmeoffensief ingezet om de internationale gemeenschap te overtuigen van de voortgaande democratisering van het land. De jonge koning, Mohamed VI, staat in deze campagne centraal. Ondanks deze vermeende democratisering lijkt de repressie in het bezette deel van West-Sahara alleen maar toe te nemen.

Sinds mei lijken Saharaanse studenten aan Marokkaanse universiteiten vogelvrij te zijn verklaard. Ze worden aangevallen door politieagenten en gewapende bendes. Tientallen Saharaanse studenten zijn gewond geraakt en werden het slachtoffer van zwaar lichamelijk geweld. Getuigenverslagen spreken eveneens van enkele gevallen van seksueel geweld. Velen werden gearresteerd en tot lange gevangenisstraffen veroordeeld. De zwaarste mishandeling tot nu toe was die van de Saharaanse studente Sultana Khaya. Op 9 mei riep zij de autoriteiten op om een aantal gearresteerde medestudenten vrij te laten. Als reactie daarop werd zij zwaar mishandeld, waarbij zij haar rechteroog verloor. Zij is desondanks tot acht maanden cel veroordeeld. Zes medeverdachten kregen celstraffen opgelegd van één jaar. Deze nieuwe politieke gevangenen voegen zich bij de tientallen Saharaanse politieke gevangenen die momenteel onder erbarmelijke omstandigheden in Marokkaanse gevangenissen zijn opgesloten.

Saharaanse politieke gevangenen blijven voortdurend slachtoffer van mensenrechtenschendingen. Vaak worden zij opgesloten bij gewone gevangenen die door de gevangenisautoriteiten worden opgehitst om de politieke gevangenen te mishandelen. De Saharaanse politieke gevangenen in de gevangenis van Tiznit hebben moeten dreigen met een hongerstaking om aandacht te krijgen voor deze mishandelingen. Daarnaast worden politieke gevangenen, bijvoorbeeld in de Zwarte Gevangenis van de door Marokko bezette hoofdstad van West-Sahara, El-Ayoun, nog altijd door het gevangenispersoneel mishandeld.

West-Sahara blijft jaarlijks terugkeren in publicaties van mensenrechtenorganisaties. Freedom House, bijvoorbeeld, ziet geen enkele verbetering in de mensenrechtensituatie in het gebied in de afgelopen tien jaar. In een recent gelekt rapport van de Verenigde Naties wordt gesteld dat “de Saharanen niet alleen het recht op zelfbeschikking wordt ontnomen, maar ook worden gehinderd in het uitoefenen van allerhande andere rechten.” Het is van groot belang dat de Saharaanse strijd voor zelfbeschikking de aandacht krijgt die het verdient. Kijk voor meer informatie op www.west-sahara.nl. Deze website wordt binnenkort volledig vernieuwd.

Erik Haverkort
bestuurslid Stichting Zelfbeschikking West-Sahara

Digitale censuur

In mei is de website Youtube een aantal dagen niet beschikbaar geweest in Marokko en West-Sahara. Volgens provider Maroc Telecom was dit een technisch probleem, maar anderen wijzen erop dat de autoriteiten mogelijk beelden van Saharaanse demonstranten en Marokkaans politiegeweld censureerden. Zo vroeg Reporters Without Borders zich af hoe het kan dat een technisch probleem slechts één website treft. Op www.youtube.com zijn zowel beelden te vinden van Saharaanse demonstraties en Marokkaans politiegeweld als van Marokkaanse staatspropaganda.

Dit artikel is verschenen in VD Amok, jaargang 16, no. 2/2007.


<< Ga terug


  • Wie zijn wij?
  • Over deze website
  • Sitemap